ایران، روی کمربند زلزلهخیز جهان
ایران در بخشی از کمربند لرزهای آلپ-هیمالیا قرار دارد؛ همان نواری که شهرهایی مثل استانبول و توکیو را هم لرزهخیز کرده است. صدها گسل فعال و غیرفعال در سطح کشور پراکندهاند و همین موضوع باعث شده زلزله در ایران، رویدادی نسبتاً پرتکرار باشد. در یک قرن گذشته، زلزلههایی چون بویینزهرا (۱۳۴۱)، طبس (۱۳۵۷)، رودبار و منجیل (۱۳۶۹)، بم (۱۳۸۲) و ازگله-سرپل ذهاب (۱۳۹۶) از شناختهشدهترین رویدادهای مخرب تاریخ زلزله ایران بودهاند.
زلزله در تهران؛ گسلهای مشا، ری و شمال تهران
تهران در نزدیکی چند گسل فعال از جمله گسل شمال تهران، گسل مُشا (فشم) و گسل ری قرار گرفته است. به گفتهی پژوهشگران مؤسسهی بینالمللی زلزلهشناسی، این گسلها در گذشته زلزلههایی با بزرگی بالای ۷ ریشتر ایجاد کردهاند و به همین دلیل، رصد لحظهای زلزله در تهران برای ساکنان این کلانشهر اهمیت ویژهای دارد.
مرکز لرزهنگاری کشوری چه میکند؟
مرکز لرزهنگاری کشوری و مؤسسهی ژئوفیزیک دانشگاه تهران، از طریق شبکهای از ایستگاههای لرزهنگار در سراسر کشور، ارتعاش پوستهی زمین را ثبت و پردازش میکنند تا بزرگی، عمق و موقعیت دقیق هر زلزله در کمترین زمان ممکن اعلام شود. لرزهبین این دادههای رسمی را در قالبی ساده و قابلفهم در اختیار شما قرار میدهد.
لرزهنگار چیست و چگونه کار میکند؟
لرزهنگار (سایزموگراف) دستگاهی است که کوچکترین ارتعاشهای زمین را بهصورت یک خط نوسانی ثبت میکند؛ همان خطی که در بخش بالای همین صفحه بهصورت زنده شبیهسازی شده است. هرچه دامنهی نوسان بیشتر باشد، بزرگی زلزله بالاتر است. ترکیب دادهی صدها لرزهنگار در سراسر ایران، امکان مکانیابی دقیق کانون هر زلزله را فراهم میکند.